Opsiyon Sözleşmeleri Açıklaması: Türleri, Nasıl Çalışır ve Faydaları (Opsiyon -1-)

 

Opsiyon Sözleşmeleri Açıklaması: Türleri, Nasıl Çalışır ve Faydaları 

Tanım

Opsiyon sözleşmesi, iki taraf arasında, vade sonunda veya vade sonunda, vade fiyatı adı verilen önceden belirlenmiş bir fiyattan, bir dayanak varlık üzerinde potansiyel bir işlem yapma anlaşmasıdır.

Opsiyon Sözleşmesi Nedir?

Opsiyon sözleşmesi, alıcıya belirli bir varlığı (hisse senedi gibi) belirli bir süre içinde önceden belirlenmiş bir fiyattan alma veya satma hakkı veren, ancak yükümlülüğünü yerine getirmeyen bir finansal sözleşmedir. Finans piyasaları giderek daha karmaşık ve zaman zaman daha dalgalı hale geldikçe, opsiyonlar belirsizliğe karşı korunmanın ve fiyat değişimlerinden yararlanmanın etkili bir yolu olarak ortaya çıkmıştır. Sadece birkaç on yıl içinde, kazançları artırma, riski yönetme ve stratejik esneklik sağlama yetenekleriyle opsiyonlar, profesyoneller için ezoterik bir araçtan yaygın bir araca dönüşmüştür.

Bireylerden büyük kurumlara kadar birçok yatırımcı, spekülasyon, korunma ve gelir elde etmek için opsiyonları kullanıyor. Opsiyon işlem hacmi son on yılda %150, 2000 yılından bu yana ise 15 kat arttı. Bireysel yatırımcı ilgisi pandemi sırasında tüm işlemlerin neredeyse %50'sine yükseldi ve o zamandan beri %40'ın üzerinde kaldı.

Aşağıda, bu sözleşmeler hakkında bilmeniz gerekenleri, nasıl çalıştıklarını, kimlerin ve neden işlem yaptığını ve bunları işlem stratejinize eklemeniz durumunda kaçınmanız gereken avantajları ve tuzakları ele alıyoruz.

Önemli Çıkarımlar

Opsiyon sözleşmeleri, belirli bir zaman dilimi içerisinde, önceden belirlenmiş bir fiyattan, bir dayanak varlığı satın alma veya satma hakkını sağlar, ancak bu konuda bir yükümlülük getirmez.

Opsiyon Sözleşmeleri Nasıl Çalışır?

Opsiyon sözleşmeleri, dayanak varlıkları temel alan menkul kıymetlere göre değerlenir . Bu sözleşmeler, alıcının, sahip olduğu sözleşme türüne bağlı olarak, dayanak varlığı sözleşmede belirtilen bir fiyattan, belirli bir zaman dilimi içinde veya vade tarihinde alıp satmasına olanak tanır. Dayanak varlıklar arasında dövizler, hisse senetleri, endeksler, faiz oranları, borsa yatırım fonları ve daha fazlası bulunur.

Opsiyon sözleşmeleri, dayanak varlığı, kullanım fiyatını ve vade tarihini belirler. Standart bir hisse senedi opsiyon sözleşmesi 100 hisseyi kapsar, ancak hisse bölünmesi, temettü veya birleşmeler nedeniyle değişebilir.

Opsiyonlar genellikle korunma amaçlı kullanılır, ancak fiyat hareketleri üzerine spekülasyon yapmak için de kullanılabilir. Sözleşmeler genellikle dayanak hisse senetlerinin maliyetinin çok daha azına mal olur. Opsiyonlar kaldıraç sağlayabilir; yani, prim, dayanak varlığı satın alma maliyetinin çok daha azına daha büyük bir hisse senedi pozisyonuna sahip olmanızı sağlar. Opsiyon alıcısı, bu hak için satıcıya prim öder. Yatırımcılar, işlem hacmi düşükken alım opsiyonu alır ve alım opsiyonları varlığın fiyatı arttıkça değer kazandığı için piyasa yükseliş trendine girer.

Yatırımcılar, opsiyon stratejilerini farklı piyasa koşullarına uyarlayabilirler. Piyasa görünümlerine göre opsiyon alıp satarlar ve genellikle opsiyonları varlığın kendisine sahip olmakla birleştirirler.

Alış(call) ve Satış(put) Opsiyonları 

İki tür opsiyon sözleşmesi vardır: put ve call . Her ikisi de spekülasyon yapmak (fiyat değişikliklerinden kâr elde etmek) veya riskten korunmak (yani, halihazırda sahip olduğunuz veya sahip olabileceğiniz pozisyonları sigortalamak) için satın alınabilir.

Ayrıca gelir elde etmek için de satılabilirler.

Genel olarak, alım opsiyonları bir hisse senedi veya endeksin değer kazanması üzerine kaldıraçlı bir bahis olarak satın alınabilirken, satım opsiyonları fiyat düşüşlerinden kâr elde etmek için satın alınır. Bir alım opsiyonu alıcısı, sözleşmede belirtilen sayıda hisseyi kullanım fiyatından satın alma hakkına sahiptir, ancak yükümlülüğü yoktur. Satış opsiyonu alıcıları ise, sözleşmede belirtilen kullanım fiyatından hisseleri satma hakkına sahiptir, ancak yükümlülüğü yoktur.

Opsiyon satıcıları, yani yazarlar, alıcının alım opsiyonunu uygulamaya (veya "devretmeye") ve dayanak varlığı satın almaya veya satmak için bir satım opsiyonu uygulamaya karar vermesi durumunda, işlemin kendi tarafını yerine getirmekle yükümlüdür. Bu işlem şu şekilde gerçekleşir:

Çağrı opsiyonu sözleşmesi : Çağrı opsiyonu işleminde, satıcıdan bir veya daha fazla sözleşme satın alındığında bir pozisyon açılır. Satıcıya, vade fiyatından hisse satma yükümlülüğünü üstlenmesi için bir prim ödenir. Satıcının satılacak hisseleri elinde tutması durumunda bu pozisyona kapalı çağrı denir.

Satış opsiyonu sözleşmesi : Satış opsiyonu alıcıları genellikle dayanak varlıktaki fiyat düşüşleri üzerine spekülasyon yapar ve hisseleri vade sonunda kullanma fiyatından satma hakkına sahip olurlar. Hisse fiyatı vade sonunda veya öncesinde kullanma fiyatının altına düşerse, alıcı hisseleri opsiyon satıcısına kullanma fiyatından satabilir veya hisseler portföyde bulunmuyorsa sözleşmeyi satabilir.

İşlem hacmi veya oynaklık nispeten düşükken ve piyasa yükseliş eğilimindeyken, yatırımcılar genellikle bir veya daha fazla alım opsiyonu satın alırlar; çünkü alım opsiyonları, dayanak varlığın fiyatı yükseldikçe değer kazanma eğilimindedir. Öte yandan, yatırımcılar genellikle hacim veya oynaklık nispeten düşükken ve piyasa düşüş eğilimindeyken alım opsiyonu satın alırlar; çünkü alım opsiyonları, piyasa düştüğünde değer kazanır. Piyasa düşüşleri sırasında, opsiyon yatırımcıları genellikle alım opsiyonu satarken, piyasa yükseldiğinde satım opsiyonu satarlar.

Önemli

Amerikan opsiyonları opsiyonun vade tarihinden önce herhangi bir zamanda kullanılabilirken, Avrupa opsiyonları yalnızca vade tarihinde veya opsiyonun kullanım tarihinde kullanılabilir.

Opsiyonları Kullanarak Korunma ve Spekülasyon Stratejileri

Opsiyonlar, yatırımcıların yatırımlarını düşüş riskine karşı korurken yükseliş potansiyelini de korumalarına olanak tanıdığı için etkili bir korunma aracı olabilir . Korunma, genellikle alım veya satım opsiyonu gibi ilgili bir menkul kıymette dengeleyici bir pozisyon almak anlamına gelir. Diyelim ki hisse senetlerine odaklanan bir portföy yöneticisisiniz. Portföyünüzü olası bir düşüşten korumak istiyorsunuz ve portföydeki hisse senetleri için satım opsiyonu satın alabilirsiniz. Hisse senedi fiyatları düşerse, satım opsiyonları değer kazanarak portföy kayıplarını telafi eder.

Opsiyonlar, içsel kaldıraçları nedeniyle spekülatif amaçlar için de yaygın olarak kullanılır . Opsiyonlar, nispeten küçük bir primle büyük miktarda hisse senedi veya diğer dayanak varlıkları kontrol etmenizi sağladığından, daha fazla spekülatif potansiyel sunabilirler. Bir şirketin hisse senedi fiyatının yükseleceğini ve alım opsiyonu satın alacağınızı varsayalım. Hisse senedi fiyatı, opsiyonların kullanım fiyatının üzerine çıkarsa, ödenen ilk primin katı kadar kâr elde edersiniz. Öte yandan, bir yatırımcı bir hisse senedinin fiyatının düşmek üzere olduğuna inanıyorsa, satım opsiyonu satın alabilir. Hisse senedi fiyatının kullanım fiyatının altına düşmesi, ilk primine göre önemli kazançlara yol açabilir.

Kaldıraç fikrini uygulamaya koyalım. Diyelim ki ABC hissesi hisse başına 100 dolardan işlem görüyor. Önümüzdeki ay fiyatın artacağını düşünüyorsunuz. İki şey yapabilirsiniz:

Hisse başına 100 dolardan 100 adet ABC hissesi satın alın. Bu size 10.000 dolara (100 hisse × hisse başına 100 dolar) mal olacaktır.

Kullanım fiyatı 100 dolar ve vadesi bir ay sonrasına denk gelen bir alım opsiyonu sözleşmesi satın alın. Opsiyonun priminin (maliyetinin) hisse başına 2 dolar olduğunu varsayalım. Her opsiyon sözleşmesi 100 hisse olduğundan, opsiyonun toplam maliyeti 200 dolar (100 hisse × hisse başına 2 dolar) olacaktır.

Şimdi bir ay ileri saralım ve hisse senedi fiyatının hisse başına 120 dolara yükseldiğini varsayalım. Tebrikler, analiziniz doğru çıktı. Yukarıdaki ilk seçeneği seçseydiniz, 2.000 dolar (ücretler ve vergiler hariç) kâr elde ederdiniz: (120 dolar - 100 dolar) × 100 hisse.

İkinci senaryoda, paraya eş değerde satın aldığınız opsiyon artık paranın içindedir . Satın aldığınız bir çağrı opsiyonunun muhtemel fiyatı şimdi sözleşme başına 20 dolara yükselirdi. 20 x 100 = 2.000 dolar, ödenen 200 dolarlık prim düşüldükten sonra toplam 1.800 dolarlık kazanç elde edilirdi. Ancak bunun yerine, aynı opsiyon pozisyonuna 10.000 dolar harcamaya karar verdiğinizi ve tüm değişkenlerin aynı kaldığını varsayalım. Başlangıçtaki 10.000 dolar size (10.000 / 200) = 50 opsiyon sözleşmesi kazandırırdı. Altta yatan varlığın fiyatı hisse başına 120 dolara yükseldiğinde, opsiyonlar muhtemelen sözleşme başına 20 x 100 = 2.000 dolara yükselirdi. 50 sözleşme satın aldınız ve bu nedenle pozisyonun toplam fiyatı 2.000 x 50 = 100.000 dolar olurdu. Opsiyonların maliyeti çıkarıldığında (200$ x 50 = 10.000$) Ücretler ve vergiler hesaba katılmadan toplam kar 100.000$ - 10.000$ = 90.000$.

Bu, opsiyon ticaretinin sağladığı kaldıraçla kâr elde etme potansiyelini gösterir. Ancak, opsiyonlar israfçı bir finansal araçtır ve bu nedenle daha fazla zarar riski taşırlar.

Kısa Bilgi

Opsiyon yatırımcılarının kullandığı stratejilerden biri koruyucu put (satım) olarak adlandırılır  . Bu, gelir sağladığı ve yalnızca hisse senedinde uzun pozisyon alma riskini bir miktar azalttığı için popüler bir stratejidir. Planı uygulamak için, her zamanki gibi dayanak varlığı satın alır ve aynı anda aynı hisse senetleri için bir alım opsiyonu yazarsınız (veya satarsınız).

Opsiyon Ticareti Risklerini ve Ödüllerini Tartmak

Opsiyon ticareti, basit korunma stratejilerinden karmaşık spekülatif girişimlere kadar her şeyi kapsar. Opsiyonlarla kâr potansiyeli önemli olsa da, riskler de yüksektir.

Alım ve satım opsiyonları, bir portföyün performansını kayıplara karşı iyileştirmek veya korumak için etkili araçlardır. Ancak, piyasa dinamikleri ve zaman kaybı ve oynaklık gibi opsiyon fiyatlamasını etkileyen faktörler hakkında mükemmel bir anlayış gerektirirler.

Opsiyon ticaretine katılmadan önce, piyasa koşullarının ve dayanak menkul kıymetlerin uygun olup olmadığını anlamalısınız. Ayrıca, ilgili zaman dilimini de göz önünde bulundurmalısınız. Opsiyonun vade sonunu, varlığın beklenen fiyat hareketlerinin zamanlamasıyla eşleştirmeye çalışmalısınız. Son olarak, varlığın performansına bağlı olarak opsiyonu ne zaman satacağınıza veya kullanacağınıza dair net bir plana ihtiyacınız vardır.

Hızlı Bilgi

Bir opsiyonun vadesi, vade fiyatının varlığın piyasa fiyatından yüksek olması durumunda değersiz veya " para dışı " olarak sona erer.

Alım(Çağrı) Opsiyonları Ticaretinin Riskleri ve Faydaları

Alım(Çağrı) opsiyonları ticareti yüksek riskler içerebilir. Ödenen primin tamamını kaybetme potansiyeli vardır. Hisse senedi vade sonuna kadar kullanım fiyatının üzerine çıkmazsa, çağrı opsiyonu değersiz hale gelir ve bu da primin tamamen kaybedilmesine neden olur. Ayrıca, zaman değer kaybı riski de vardır. Opsiyonlar zamana duyarlı araçlardır. Çağrı opsiyonlarının değeri, vade sonuna yaklaştıkça azalır ve bu da hisse senedinin fiyatı vade sonuna kadar kullanım fiyatının üzerine çıkmazsa kayıplara yol açabilir.

Ayrıca, alım opsiyonları oynaklığa duyarlıdır. Alım opsiyonlarının fiyatı, dayanak hisse senedinin fiyat değişimleri nedeniyle büyük ölçüde dalgalanabilir. Yüksek oynaklık, hisse senedi fiyatındaki olumlu hareketlerle bağlantılı olmayan prim maliyetlerini artırabilir.

Bu risklere rağmen, alım opsiyonlarının birçok avantajı vardır. Alım opsiyonu satın almak, nispeten daha büyük miktarda hisse senedi üzerinde, hisseyi aynı tutarda doğrudan satın almaktan daha fazla kontrol sağlar. Bu kaldıraç, getirilerin artırılabileceği anlamına gelir. Ayrıca, alım opsiyonu satın almanın maksimum kaybı, dayanak hisse senedinin fiyatı ne kadar düşerse düşsün, ödenen primle sınırlıdır. Son olarak, alım opsiyonları, spekülatif kazançlar, prim tahsilatı yoluyla gelir ve daha karmaşık opsiyon stratejilerinin bir parçası olarak dahil olmak üzere çeşitli stratejik amaçlar için kullanılabilir.

Satış Opsiyonlarının Artılarını ve Eksilerini Anlamak

Tıpkı alım opsiyonları gibi, satım opsiyonları da değersiz bir şekilde sona erebilir ve ödenen primin tamamen kaybına yol açabilir. Bu durum, hisse senedi fiyatının kullanım fiyatının üzerinde kalması durumunda ortaya çıkabilir. Ayrıca, satım opsiyonları zamansal bozulmaya maruz kalır; yani, özellikle hisse senedi fiyatı beklendiği gibi hareket etmiyorsa, vade tarihi yaklaştıkça değer kaybederler. Son derece oynak piyasalarda, satım opsiyonlarının maliyeti artabilir ve bu da onları pahalı bir sigorta yöntemi haline getirir.

Bununla birlikte, put opsiyonlarını kullanmanın avantajları da vardır. Put opsiyonları, hisse senedi fiyatındaki düşüşlerden, hisse senedini açığa satmaya gerek kalmadan (ki bu daha fazla risk ve maliyet gerektirebilir) kâr elde etmenin bir yolunu sunar. Put opsiyonları ayrıca, dayanak hisse senetlerinin değerindeki olası kayıpları telafi ederek portföydeki diğer yatırımlardaki düşüşlerden de sizi koruyabilir. Son olarak, alım opsiyonları gibi, put opsiyonu satın almanın da riski ödenen primle sınırlıdır ve önceden tanımlanmış bir risk profili sunar.

Örnek: Opsiyon Sözleşmeleri Nasıl Çalışır?

ABC şirketinin hisseleri 60 dolardan işlem görüyor ve bir çağrı opsiyonu yazarı, bir aylık vadesi olan 65 dolardan çağrı opsiyonu satmayı planlıyor. Hisse fiyatı 65 doların altında kalır ve opsiyonlar sona ererse, çağrı opsiyonu yazarı hisseleri elinde tutar ve tekrar çağrı opsiyonu yazarak ek prim elde edebilir.

Hisse senedi fiyatı 65 doların üzerine çıkarsa, alıcı hisseleri satıcıdan 65 dolara satın alır. Hisse senedi satın almak istenmiyorsa, çağrı alıcısı opsiyonları da satabilir.

Opsiyonlar Gibi Başka Türevler Var Mı?

Vadeli işlem sözleşmeleri, forwardlar ve swaplar da dahil olmak üzere opsiyonlar gibi çeşitli finansal türevler mevcuttur . Bu türevlerin her birinin kendine özgü özellikleri, kullanım alanları ve risk profilleri vardır. Opsiyonlar gibi, bunlar da risklerden korunmak, dayanak varlıkların gelecekteki hareketleri üzerinde spekülasyon yapmak ve portföy çeşitlendirmesini iyileştirmek içindir.

Opsiyon Ticareti Stratejileri Nelerdir?

Opsiyon ticareti stratejileri, tek veya birden fazla ve eş zamanlı opsiyon pozisyonlarını içeren, temel seviyeden oldukça karmaşığa kadar uzanır. Bunlara kapalı çağrılar, koruyucu putlar, boğa ve ayı spreadleri, straddle'lar, strangle'lar, kelebek spreadleri ve takvim spreadleri dahildir.

Her opsiyon stratejisinin kendine özgü riskleri ve getirileri vardır. Bunları uygulamadan önce piyasa görünümünüzü, risk toleransınızı ve yatırım hedeflerinizi göz önünde bulundurmalısınız.

Doğal Hedge Nedir?

Doğal korunma, fiyat veya faiz oranı değişikliklerinin ve diğer finansal risklerin olası olumsuz etkilerini azaltmak için kullanılan bir risk yönetim stratejisidir. Portföyün, türev araçlar kullanılmadan bir varlıktaki kazançların diğerindeki kayıpları telafi edebilecek şekilde yapılandırılmasını içerir.

Sonuç

Opsiyon sözleşmeleri, yatırımcılara belirli bir tarihten önce önceden belirlenmiş bir fiyattan bir varlığı alıp satma hakkı vererek (ancak bu bir zorunluluk değildir) riski stratejik olarak yönetme veya getiriyi artırma olanağı sağlar. İki ana türü vardır: satın alma hakkı veren çağrı (call) opsiyonları ve satma hakkı veren satış (put) opsiyonları. Bu araçlar, esneklikleri ve kaldıraç potansiyelleri sayesinde korunma, spekülasyon ve gelir yaratma gibi birçok amaca hizmet eder. Ancak, başarılı opsiyon ticareti, doğalarında bulunan riskler ve karmaşıklıklar nedeniyle piyasa dinamikleri ve bu sözleşmelerin kendine özgü mekanizmaları hakkında derin bir anlayış gerektirir.

https://www.investopedia.com/terms/o/optionscontract.asp 

Opsiyon Tipleri

Vadelerine göre opsiyonlar Avrupa ve Amerikan tipi olmak üzere ikiye ayrılır. Amerikan tipi opsiyonlar vadeden önce herhangi bir tarihte opsiyon alıcısı tarafından kullanılabilirler. Avrupa tipi opsiyonlar ise yalnızca vadesinde kullanılabilirler. 

Delta: Dayanak varlık fiyatının bir birim değişmesi sonucunda opsiyon priminin ne kadar değişeceğini gösterir. Örneğin, bir alım opsiyonu için delta %50 ise bunun anlamı dayanak varlık fiyatının her 1 birimlik artışında opsiyon priminin 0,5 birim artacağıdır. 

Delta, bir türevin, dayanak varlığın (örneğin hisse senedi) fiyatında 1 dolarlık bir değişime bağlı olarak göreceği fiyat değişimini ifade eder. Bir opsiyonun delta değeri, alım opsiyonu için 0 ile 1 arasında, satım opsiyonu için ise -1 ile 0 arasındadır. 

Gama:Dayanak varlığın fiyatının 1 puan değişmesiyle deltanın değişim oranını gösterir. Matematiksel olarak gama, deltanın dayanak varlık fiyatına göre birinci türevini ve opsiyon fiyatının dayanak varlık fiyatına göre ikinci türevini temsil eder. 

Theta:Bir opsiyon, vadeye veya sözleşmenin sonuna yaklaştıkça daha hızlı değer kaybetme eğilimindedir. Yunan harfi θ veya "teta" bu değer kaybını ölçer. Teta, bir opsiyonun zamansal değer kaybı olarak da bilinir. Bir opsiyonun değerinin günlük olarak düştüğü miktardır. 

Teta hesaplaması yıllık bir değer olarak ifade edilir; ancak günlük orana ulaşmak için bu değer genellikle yıldaki gün sayısına bölünür. Günlük oran, değerin düşeceği miktardır. -0,20'lik bir teta, bir opsiyonun fiyatının günde 0,20 dolar düşeceği anlamına gelir. İki gün sonra, opsiyonun fiyatı 0,40 dolar düşecektir. 

Vega:örtük oynaklıktaki %1'lik değişime bağlı olarak bir opsiyon primindeki artış veya azalış miktarını ölçer. Vega, örtük oynaklığın bir türevidir. Örtük oynaklık, piyasanın dayanak varlıktaki olası bir harekete ilişkin tahmini olarak tanımlanır.