Pair Trading
📊 Teknik Analiz 🧭 Temel Analiz 🎯Hedef ve Yatırımcı notu :
Pair Trading, finansal piyasalarda istatistiksel arbitraj yöntemlerinden biri olup, iki varlık (genellikle hisse senetleri) arasındaki fiyat ilişkisini temel alan bir eş zamanlı alım-satım stratejisidir. Temel fikir, tarihsel olarak birlikte hareket eden iki varlık arasındaki fiyat farkının geçici olarak açılıp kapanacağı varsayımıdır.
🔍 Pair Trading Nedir?
İki varlık (örneğin A ve B hissesi) tarihsel olarak yüksek korelasyon gösteriyorsa, fiyatlarının birbirine yakın hareket etmesi beklenir.
Fiyat farkı (spread) tarihsel ortalamadan saparsa:
A hisse gereğinden fazla yükselmişse, A satılır (short) ve B gereğinden fazla düşükse, B alınır (long).
Amaç, fiyat farkı tekrar normal seviyeye döndüğünde her iki pozisyondan da kâr etmek.
🧠 Temel Mantık
İstatistiksel ilişki: Korelasyon ≠ nedensellik. Yüksek korelasyon varsa fiyatlar birbirine benzer hareket eder.
Mean Reversion (Ortalama Dönüş): Fiyat farkı uzun vadede ortalamaya döner.
⚙️ Nasıl Uygulanır?
Varlık Seçimi: Sektörel olarak benzer, yüksek korelasyonlu varlıklar seçilir. Örneğin:
Garanti & Akbank
Ford Otosan & Tofaş
Brent Petrol & Enerji hisseleri
Spread Hesaplama: A-B fiyat farkı veya oranı izlenir.
Z-score Kullanımı:
Z-score = (Spread - Ortalama Spread) / Standart Sapma
Z-score 2’nin üzerine çıkarsa açılma var → Short A / Long B
Z-score -2’nin altına inerse kapanma var → Long A / Short B
Pozisyon Kapatma: Z-score tekrar 0’a (ortalama) yaklaşınca pozisyonlar kapatılır.
📈 Avantajları
Piyasa yönüne duyarsız (delta nötr olabilir): Genel piyasa yükselse de düşse de kâr etme potansiyeli vardır.
Hedging imkanı sağlar.
Risk yönetimi daha kontrollüdür, çünkü iki yönlü işlem yapılır.
⚠️ Dikkat Edilmesi Gerekenler
Korelasyon zamanla değişebilir (rejim değişimi riski).
Spread’in açılması kalıcı olabilir (fundamental bozulmalar).
Likidite ve işlem maliyetleri hesaba katılmalı.
Z-score’a körü körüne güvenilmemeli; teknik ve temel analizle desteklenmeli.
📊 Uygulama Örneği (BIST)
HisseA HisseB Korelasyon Yorum
AKBNK GARAN %92 Bankacılık sektörü,
yüksek korelasyon
TUPRS PETKM %87 Enerji-petrokimya ilişkili
THYAO PGSUS %89 Havacılık sektörü
🔍 Spread Hesaplama (Fiyat Oranı)
spread = AKBNK / GARAN
Gün AKBNK GARAN Spread
1 44.00 52.00 0.8462
2 43.50 51.80 0.8398
3 43.80 52.20 0.8398
4 44.20 52.50 0.8419
5 45.00 54.00 0.8333
6 46.00 56.00 0.8214
7 46.80 57.50 0.8139
8 47.20 58.20 0.8117
9 46.50 56.90 0.8173
10 45.80 55.00 0.8327
3. 📉 Ortalama ve Standart Sapma
Spread ortalaması ≈ 0.8308 Standart sapma ≈ 0.0120
4. 📌 Z-Score Hesaplama (10. Gün)
z = (spread - ortalama) / std = (0.8327 - 0.8308) / 0.0120 ≈ +0.16
Yani spread normal aralıkta. Henüz pozisyon açmak için sinyal yok.
5. 🎯 Fırsat Oluşumu (Varsayım)
Diyelim ki ertesi gün spread aniden 0.8600 oldu. Z-score = (0.8600 - 0.8308) / 0.0120 = +2.43 ➜ Açılma var!
İşlem:
AKBNK pahalı → Short AKBNK
GARAN ucuz → Long GARAN
Hedef: Spread tekrar ortalamaya dönsün → her iki yönden kâr alınsın.
📈 Kazanç Senaryosu
AKBNK düşer, GARAN yükselirse: AKBNK short'tan, GARAN long’tan kâr edilir.
🧠 Uygulama İçin Alternatifler
Excel ile otomasyon: Fiyatları gir, spread ve z-score otomatik hesaplansın.
Python ile otomasyon (isterseniz kodunu da paylaşabilirim).
TradingView / Finnet ile grafiksel olarak izleyebilirsin.
🚀 Sonuç
Pair trading, piyasadan bağımsız (nötr) şekilde fırsat kollayan, düşük riskli ve disiplinli bir yöntemdir. Ancak mutlaka:
Uyumlu hisse seçimi,
Sağlam istatistiksel analiz,
Disiplinli risk yönetimi gerektirir.
📊 1. Excel Pair Trading Şablonu
🔧 Yapılacaklar:
1-Excel'e 3 sütun ekleyin:
Tarih
AKBNK Fiyatı
GARAN Fiyatı
2-Spread Hesabı Hücre formülü (örnek: satır 2 için):
B2/C2
3-Ortalama Spread (Tüm spread sütunu için)
ORTALAMA(D2:D100)
4-Standart Sapma Hesabı
=STDSAPMA.P(D2:D100)
5-Z-Score Hesabı (satır bazlı)
Örnek formül (satır 2)
=(D2 - $E$1) / $F$1
(E1: Ortalama hücresi, F1: Std. sapma hücresi)
6-Al/Sat Sinyali İçin Koşullu Biçimlendirme
Eğer Z-score > 2: "Short AKBNK / Long GARAN"
Eğer Z-score < -2: "Long AKBNK / Short GARAN"
Aradakiler için: "Pozisyon Yok"